ਪੰਜਾਬ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਗੁਪਤ ਸ਼ਹਿਰ
Satnam Singh Chahal
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਹਿਰ ਇੰਨੇ ਗੁਪਤ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ ’ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭੂਮੀਗਤ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੁੱਖੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੌਰਾਨ ਮੌਜੂਦ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬੰਕਰ ਹਨ, ਦੂਸਰੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮੌਸਮੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਜਾਂ ਡੂੰਘੇ ਭੂਮੀਗਤ ਹੋਣ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 12 ਭੂਮੀਗਤ ਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਸਾਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਭੂਮੀਗਤ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜੋ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ‘ਭੂਮੀਗਤ ਪੈਂਟਾਗਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਫੌਜੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਕਰ ਬਲੂ ਰਿਜ ਸਮਿਟ, ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ 768 ਫੁੱਟ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਝਟਕੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਝਰਨੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਣੇ 23.5 ਫੁੱਟ ਮੋਟੇ 30 ਟਨ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਰੇਵੇਨ ਰੌਕ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਇਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 15 ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਬੇਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੈਫੇਟੇਰੀਆ, ਨਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ, ਜਨਰੇਟਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸੈਂਟਰ।
ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ, ਮਿਸੂਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੂਮੀਗਤ ਵਪਾਰਕ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਬਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਮਿਸੂਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੂਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 135 ਤੋਂ 185 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਲ 55 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੈਨਸਸ ਸਿਟੀ ਚੀਫਸ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲਾਮਰ ਹੰਟ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭੂਮੀਗਤ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਤਰ, ਸਟੋਰੇਜ਼ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ 1,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਬਟ੍ਰੋਪੋਲਿਸ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਠੰਢਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੌਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਥੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ‘ਗੋਨ ਵਿਦ ਦਿ ਵਿੰਡ’ ਅਤੇ ‘ਦਿ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਆਫ ਓਜ਼’ ਦੀਆਂ ਅਸਲ ਫਿਲਮ ਰੀਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਅਟਲਾਂਟਾ, ਜਾਰਜੀਆ ਦੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਅਟਲਾਂਟਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਹ 1800 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸਿਵਿਲ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੇਲਮਾਰਗ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਾਈਡਕਟ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਲੀਆਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਧਰ ਬਣਿਆ ਸੀ।
ਸਪੀਕੀਸੀਜ਼ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਅਣਜਾਣ ਸਨ, ਪਰ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਬਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਫ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵਨਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਦੁਨੀਆ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਲਿਟਲ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਪਬਲਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਗੁਪਤ ਵਾਲਟ ਹਨ। ਸਬਵੇਅ ਤੋਂ ਪਰੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਹ 1904 ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1945 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਰੰਗੀਨ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅਤੇ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰਤਨ ਹੈ।
ਸੋਹੋ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਸੁਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਮੀਟਪੈਕਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਸ਼ੂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1897 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਡਾਕਘਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਭੇਜਣ ਲਈ ਡਾਕ ਟਿਊਬਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਜੋ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਭੂਮੀਗਤ ਥਾਵਾਂ 800 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਡੂੰਘੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ (ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਉਪ-ਸਤਹੀ ਪਰਤ ਜੋ ਸਾਲ ਭਰ ਜੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ) ਹੈ। ਅਲਾਸਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਫ੍ਰੌਸਟ ਸੁਰੰਗ 40,000 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੰਬੀ ਸੁਰੰਗ 1963 ਤੋਂ 1969 ਤੱਕ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਗਿਆਨੀ ਬਰਫ਼, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਮੈਮਥ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੰਗ ਧਰਤੀ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਗਰਮ ਹੋਣ ’ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪੱਛਮੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਦੇ ਵ੍ਹਾਈਟ ਸਲਫਰ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੀਨਬ੍ਰੀਅਰ ਬੰਕਰ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸਥਿਤ ਗੁਪਤ ਭੂਮੀਗਤ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੀਤ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੰਕਰ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਰੇ 535 ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ 1992 ਤੱਕ ਗੁਪਤ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ‘ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ’ ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਸੈਲਾਨੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਮਰੇ, ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਤੇ ਰੋਗਾਣੂ-ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਭੂਮੀਗਤ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਟੈਨੇਸੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੈਵਰਨਜ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੂਗ੍ਰਾਸ ਅੰਡਰਗਰਾਊਂਡ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਟੈਨੇਸੀ ਦੇ ਗ੍ਰਾਂਡੀ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਹੈ। 333 ਫੁੱਟ ਦੀ ਭੂਮੀਗਤ ਗੁਫ਼ਾ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਥਾਨ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਲੂਗ੍ਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਵਰਨਜ਼ ਵਿੱਚ 1,200 ਲੋਕ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਗੁਫ਼ਾ ਦਾ ਠੰਢਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਾਹੌਲ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖਾਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ. ਦੇ ਨੇੜੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸਿਟੀ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਹੈ। ਇਹ 1976 ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੀਚਾਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਨੋਲੂਲੂ ਇਕਲੌਤੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮੀ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਸਰਫਿੰਗ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਸਤ ਸਾਲਾਨਾ ਤਾਪਮਾਨ ਵੀ ਹੈ।