ਪੰਜਾਬ

Europe Heatwave 2026: ਐਕਸਪਲੇਨਰ: ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੀਟਵੇਵ ਕਾਰਨ ਕਿਉਂ ਪਿਘਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ? ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਿਉਂ ਹੈ ਗਰਮੀ

ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਪਮਾਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਯੂਰਪ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਠੰਢੇ ਮੌਸਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮਹਾਂਦੀਪ ਲਗਾਤਾਰ ਭਿਆਨਕ ਹੀਟਵੇਵ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵੀ ਜਰਮਨੀ, ਸਪੇਨ, ਫਰਾਂਸ, ਇਟਲੀ, ਪੁਰਤਗਾਲ ਅਤੇ ਗਰੀਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਤੋਂ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਪਿਘਲਣ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਇਸ ਲਈ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਇੰਨੇ ਉੱਚੇ ਤਾਪਮਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰਾਂ, ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਪੱਖਿਆਂ ਅਤੇ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਯੂਰਪ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਤੋਂ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਵੀ ਤਾਪਮਾਨ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਸੜਕਾਂ ’ਤੇ ਅਸਰ ਕਿਉਂ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 40 ਤੋਂ 46 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੜਕ ਦੀ ਕਾਲੀ ਸਤਹਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸੋਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਹਵਾ ਨਾਲੋਂ 15 ਤੋਂ 20 ਡਿਗਰੀ ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜਕ ਦੀ ਸਤਹਿ 60 ਤੋਂ 70 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਡਾਮਰ (Asphalt) ਨਰਮ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੜਕਾਂ ਡਾਮਰ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਡਾਮਰ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਗੁਆ ਕੇ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਦਬਾਅ ਸੜਕ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੜਕ ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। Thermal Expansion: ਗਰਮੀ ਕਾਰਨ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਫੈਲਾਅ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਸੜਕਾਂ ਉਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਉੱਪਰਲੀ ਪਰਤ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਗਰਮੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪ ਦੀ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਹੀਟਵੇਵ ਦਾ ਅਸਰ ਜਲਦੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਹਰ ਸਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀਟ ਸਟ੍ਰੋਕ, ਡੀਹਾਈਡ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਸਪੇਨ ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ 45 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਰਾਂਸ ਨੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਰੋਮ, ਫਲੋਰੈਂਸ ਅਤੇ ਮਿਲਾਨ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨਾਂ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਗਰਮੀ ਦਾ ਅਸਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਗ੍ਰੀਸ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਾਰਨ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਗ੍ਰੀਨਹਾਊਸ ਗੈਸਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੀਟਵੇਵ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬੀਆਂ, ਤਿੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੀਟਵੇਵ ਆਮ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਬੇਲੋੜੀ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਣ, ਪਾਣੀ ਵੱਧ ਪੀਣ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ। ਯੂਰਪ ਦੀ ਇਹ ਹੀਟਵੇਵ ਇੱਕ ਚਿਤਾਵਨੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਹੁਣ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।